BİLDİRİLER

BİLDİRİ DETAY

Fatih ARICAN, Aykut SANCAKLI
DERİ ÜRETİM PROSESİ KAVALETO ATIKLARINDAN EKOLOJİK YÖNTEMLERLE BİTKİ BESİNİ GELİŞTİRİLMESİ VE TOPRAKSIZ TARIM BİTKİ YETİŞTİRİCİLİĞİNDE DEĞERLENDİRİLMESİ
 
Bu çalışmada, ülkemizde değerlendirilmeden biriken, çevre kirliliğine sebep olan, yüksek yağ ve protein içerikli binlerce ton atığın ham madde olarak ülke ekonomisine kazandırılması ve atıktan katma değer üretilmesi hedeflenmiştir. Ülkemizde değerlendirilemeyen kavaleto atık miktarı yaklaşık 8 bin ton/yıl (24 ton/gün) olarak hesaplanmaktadır. Mevut durumda, kavaleto atıkları endüstriyel olarak işlenmemekte, çeşitli alanlarda değerlendirilebilecek olan değerli yağ (% 5-10) ve protein içeriği (%25-30) ekonomiye kazandırılamamaktadır. Hayvansal kaynaklı amino asitler bitki geliştirici nitelikleri sebebiyle önemli miktarda tüketime sahiptir. Ülkemizde bu ürünlerin yaklaşık olarak 1.200 ton/yıl tüketimi söz konusudur. Bu ürünlerin satış tutarları 8-30 TL/kg arasındadır. Bu amaç doğrultusunda, proseste yan ürün olarak açığa çıkan proteinin sıvı amino asit gübre olarak değerlendirilmesi ve topraksız tarım bitki yetiştiriciliğinde kullanılması araştırılmıştır. Proses boyunca kavaleto atığından yağ ve proteinin fiziksel olarak ayrılması, ortaya çıkan proteinin enzimatik, asidik ve alkali hidroliz yöntemleriyle hidroliz edilmesi ve hedef ürün spesifikasyonunda gübre elde edilmesi üzerine araştırmalar gerçekleştirilmiştir. Hidrolizasyon prosesi sonucunda en iyi değerler alkali hidroliz yöntemiyle elde edilmiş ve üretilen bitki besininin Brix, toplam amino asit, toplam azot, toplam karbon, pH ve iletkenlik değerleri ölçülmüştür. Mevcut uygulamalarda kavaleto atıklarının bertarafı işleminde açığa çıkan posa, katı atık olarak bertaraf edilmekte ve çevre kirliliğine yol açmaktadır. Bu çalışmayla birlikte, kavaleto atığından açığa çıkan ve değerlendirilemeyen posadan bitki besini üretimi ülkemizde ilk defa uygulanmıştır. Sonuç olarak, elde edilen bitki besini ile topraksız tarımda (su kültürü) domates ve marul bitkileri üzerinde denemeler yapılmış ve meyve verimi, kök kalınlığı, boy, sürgün sayısı, çiçeklenme sayısı gibi parametreler 1 gün, 1 hafta ve 15 günlük periyotlarda rapor edilmiştir. Çalışmamız, TÜBİTAK TEYDEB 1501 projesi olarak desteklenmektedir.

Anahtar Kelimeler: Deri, Kavaleto Atığı, Gübre, Bitki Besini, Bitki Yetiştiriciliği, Çevre



 


Keywords: